Về Mỹ Lệ nhớ Nàng Thơm Chợ Đào

Gạo Nàng Thơm Chợ Đào là nông sản đặc trưng của Cần Đước, Long An, bởi khi sử dụng đúng gạo “chính thống” kết hợp với các món ăn dân dã vùng này thì khó có thể diễn tả…

Chợ Đào là ngôi chợ nằm nhỏ nằm cạnh con kinh đào nối với Xóm Bồ thuộc xã Mỹ Lệ, huyện Cần Đước, tỉnh Long An được nhiều người biết đến bởi gạo Nàng Thơm: “Gạo Cần Đước, nước Đồng Nai” không chỉ nói lên sự dồi dào về số lượng mà còn Cần Đước từ xưa là một trong những trung tâm sản xuất lúa gạo nổi tiếng của vùng đất Gia Định.

Theo tìm hiểu thì Lúa Nàng Thơm có thể trồng được ở nhiều nơi, nhưng không ở đâu có hương vị thơm, dẻo, ngọt, ngon bằng trồng ở cánh đồng xung quanh Chợ Đào. Gạo Nàng Thơm Chợ Đào hạt dài, thon, ở giữa có một khối trắng đục, hơi hồng mà người ta gọi là “hột lựu”. Khi đem giống lúa Nàng Thơm trồng nơi khác chỉ sau một mùa là “hột lựu” đã biến mất và chất lượng gạo theo đó cũng giảm đi rất nhiều.

Bởi thế gạo Nàng Thơm Chợ Đào hết sức quý hiếm, năng suất chỉ khoảng 4 tấn/ha. Bù lại, giá trị kinh tế của nó rất cao, giá thành gạo Nàng Thơm Chợ Đào luôn đắt hơn loại gạo thường từ 2-3 lần. Gạo Cần Đước, nhất là gạo Nàng Thơm từ thời Minh Mạng đã trở thành thứ đặc sản tiến Vua. Theo Đại Nam Thực Lục, từ năm 1838, triều đình đã định lệ là hàng năm tỉnh Gia Định phải nộp 100 hộc thóc, loại bông thưa, gặt muộn ở bảy thôn xã của huyện Phước Lộc (nay là Cần Đước và Cần Giuộc) về kinh cho vua dùng.

Về nguồn gốc của giống lúa Nàng Thơm cho đến nay chưa có tài liệu nào cho biết một cách rõ ràng, chính xác. Một số cụ lớn tuổi ở Chợ Đào cho biết giống lúa Nàng Thơm có được là do trong quá trình sản xuất, người nông dân ở đây đã tuyển chọn một số giống lúa thơm: Nàng Quớt, Nanh Chồn, Lúa Đuôi Trâu, Lúa Nhỏ… và qua thời gian nó trở thành thuần chủng. Chính vì vậy mà nguồn gốc Nàng Thơm có được là do các giống lúa có tên “Nàng” kết hợp với phẩm chất “thơm” của gạo mà ra.

Như vậy việc nảy sinh một giống lúa đặc sản trên có thể mang tính chất ngẫu nhiên cộng với sự hiểu biết về thiên nhiên của địa phương, mà người dân ở đây đã chọn được giống lúa ổn định phẩm chất, đưa vào sản xuất rộng rãi loại gạo Nàng Thơm này. Từ đó, gạo Nàng Thơm Chợ Đào dần nổi tiếng gần xa.

Ở Cần Đước, người nông dân thưởng thức gạo Nàng Thơm theo một phong cách dân dã. Vào giáp Tết, lúa vừa gặt xong, cả cánh đồng còn thơm mùi rơm mới, nhân lúc nông nhàn, người ta nấu nồi cơm Nàng Thơm. Chưa mở nắp vung, mùi hương đã bay sực nức. Nồi cá bống kèo, loại cá được bắt lên từ sông rạch vùng hạ, kho trong nồi đất vừa chín tới. Đơm một bát cơm, ăn với cá kho, lắng nghe vị thơm dẻo, ngọt bùi của cơm, hòa quyện với vị béo của cá thì chắc thực khách sẽ khó quên.

Quây quần xung quanh mâm cơm còn có những người nông dân chân lấm tay bùn nhưng giàu tinh thần văn nghệ. Họ vừa ăn cơm, vừa nhâm nhi ly rượu nếp, vừa đàn hát cho nhau nghe những bài vọng cổ đậm tình xứ sở quê hương.

Ngày nay, nhiều người - nhất là giới trẻ thường chưa mấy coi trọng bữa cơm khi mà bên ngoài thị trường có nhiều thực phẩm ngon, bổ và sang hơn là hạt gạo. Xưa nay, nói đến gạo Nàng Thơm Chợ Đào là nổi tiếng gần xa. Chỉ cần một lần ăn cơm được nấu từ gạo này là khó có thể quên được hương vị của nó.

Nên trước đây, những dịp tết đến xuân về, ai có loại gạo này nấu cúng ông bà là sang trọng lắm. Nhưng ngày nay, trong dịp tết rất hiếm khi bắt gặp được mùi thơm của gạo Nàng Thơm Chợ Đào trong những bữa cơm ngày tết. Dường như, bây giờ cửa hàng nào cũng có gạo Nàng Thơm Chợ Đào, người mua không thể phân biệt đâu là gạo Nàng Thơm chính gốc, đâu là gạo "nhái". Gạo nấu không thơm, cơm lại cứng, nhất là cơm nguội không giữ được độ xếp dẻo và lưu lại mùi thơm như xưa.

Tin rằng, trong một ngày không xa, gạo Nàng Thơm Chợ Đào sẽ lấy lại thương hiệu của mình bằng chất lượng trong từng hạt gạo. Để ai về Cần Đước sẽ vương vấn mùi thơm của chén cơm nóng hổi thơm phức mùi gạo Nàng thơm....

Vài nét về địa danh có gạo 'Nàng thơm Chợ Đào'

Cách trung tâm thị trấn Cần Đước không xa khoảng 7 km, có ngôi chợ tên Chợ Đào. Chợ nằm bên con kênh do con người đào ăn thông với kênh Xóm Bồ, chảy qua Xạ Mỹ Lệ, Huyện Cần Đước. Chính vì ý này mà có địa danh tên “Chợ Đào” từ ấy.

Theo sử liệu, Cần Đước được khẩn hoang từ hơn 300 năm trước. Thời ấy, xã Mỹ Lệ chỉ mấy gia đình rồi phát triển lên dần. Ngày nay xã Mỹ Lệ gồm có 3 đình làng: Vạn Phước, Long Mỹ, Mỹ Lệ . Tại khu vực Chợ Đào Mỹ Lệ là nơi sản sinh ra gạo nổi tiếng khắp trong ngoài đất nước Việt Nam – “Gạo nàng thơm Chợ Đào”

Nếu từ TP. Hồ Chí Minh đi về miền tây theo quốc lộ 1 tới địa phận Huyện Bình Chánh rẻ trái theo tỉnh lộ 826 của Tỉnh Long An tiến về Chợ Đào, xã Mỹ Lệ chỉ khoảng chừng 13 km là tới và đi tiếp 7 km nữa là tới thị trấn Cần Đước.

Qua khỏi Cầu Chợ Đào, rẽ trái là đến UBND xã Mỹ Lệ và đi tiếp chỉ vài chục mét nữa thôi là đến Chợ Chợ Đào. Chợ không lớn, chỉ là một đất rộng xung quang. Ở giữa là trung tâm chợ gồm 1 dãy nhà lồng, các kio ốt và các sạp vây chung quanh...

"Gạo Cần Đước, nước Đồng Nai" - câu ấy không chỉ nói lên sự dồi dào về số lượng, mà còn ngợi ca về chất lượng của sản phẩm địa phương. Nước Đồng Nai được Trịnh Hoài Đức, từ đời Gia Long ca ngợi mát, sạch, ngon, ngọt, nếu dùng nấu nước pha trà thì ở Nam Bộ không nơi nào sánh kịp. Còn giống gạo thơm, hay còn gọi là "gạo thơm Chợ Đào" ngon nổi tiếng.

Toàn xã Mỹ Lệ có non 1.000 ha đất gieo trồng, nhưng diện tích ruộng để trồng loại lúa khó tính này, bảo đảm đúng chất lượng cũng chỉ có 400 ha. Nói "khó tính", vì nếu giống lúa này đem trồng ở nơi khác thì hương vị, độ dẻo và ngon của nó sẽ giảm đi một phần đáng kể.

Những người có kinh nghiệm phân biệt gạo Nàng thơm Chợ Đào với gạo Nàng thơm trồng ở nơi khác ở chỗ: hạt gạo Nàng thơm Chợ Đào có một khối trắng đục, hơi có ánh hồng nằm ở giữa, mà người địa phương gọi là "hột lựu", và chỉ có gạo vùng này mới có "hột lựu" ấy.

Bí mật đó là gì? Cho đến nay chưa ai trả lời được. Một chuyên gia nông nghiệp ấn Độ đến đây, nếm thử cơm nấu bằng thứ gạo đặc sản này. Khi đi thăm đồng, bốc nắm đất trên tay, ông suy ngẫm rồi nói rằng đây là một điều còn bí ẩn.

Chuyện cổ tích gạo Nàng Thơm Chợ Đào

Gạo nàng Thơm chính gốc là thơm lừng, dẻo ngọt, chỉ trồng được ở vùng đất chợ Đào, đem giống lúa đó đi trồng ở các nơi khác phẩm chất lúa bị giảm rõ rệt và không thể phát triển được.

Đặc sản gạo Nàng Thơm Chợ Đào

Dân gian truyền miệng lại rằng, thuở xưa vùng đất này còn hoang sơ ít dấu chân người, vì đang trong giai đoạn khai phá. Ở một làng kia có cô nàng Thơm rất xinh đẹp lúc vùng đất Nam Bộ còn hoang sơ ở một ngôi làng nọ có Nàng Thơm rất xinh đẹp bị mồ côi cha mẹ hồi còn nhỏ, nàng sống nhờ sự che chở của làng. Nàng có mái tóc đen dài óng mượt, hương thơm toả ra ngào ngạt từ mái tóc ấy, không những xinh đẹp nàng còn giỏi về nữ công gia chánh, giỏi thêu và may vá và giỏi việc làm ruộng.

Ở ngôi làng kế bên có Chàng trai tên là Lúa cũng mô côi, chàng ta có sức mạnh phi thường, một mình chàng có thể chấp 2 đến 3 người người bình thường, mọi người trong làng rất yêu quý chàng vì chàng hay giúp giúp đỡ và bảo vệ mọi người trong buôn làng. Chàng Lúa còn có biệt tài ca hát rất hay, tiếng hát của chàng làm si mê mọi người trong đó có nhiều cô gái ngày đêm mộng tưởng.

Tình cờ chàng Lúa và nàng Thơm vô tình gặp nhau trong Hội làng, cảm mến sự dịu dàng nết na và say mê sắt đẹp của nàng nên chàng đã thầm thương nhớ, sau đó chàng nhờ mai mối đến hỏi cưới nàng Thơm.

Nàng Thơm nhẹ nhàng đồng ý bởi lẻ chàng Lúa đức tính tốt và khoẻ mạnh không ai sánh bằng, sau đó dự định sang năm sau vụ lúa sẽ làm đám cưới

Tình yêu luôn đẹp và ganh ghét. Trong làng có con của bá hộ Dần tên là Hai Cải, người thì xấu xí, lòng dạ rất độc ác thường hay ức hiếp dân nghèo. Hắn thấy không thể cạnh tranh lại chàng Lúa, nên đã lập mưu phải bắt cóc nàng Thơm. Nhưng sự việc bất thành do dân làng bảo vệ nàng Thơm.

Sau đó, chúng quay sang bắt cóc chàng Lúa, ép buộc chàng nhường vợ, đánh đập chàng lúa đến thân tàn ma dại, dùng mủ cây xương rồng nhỏ vào làm cho mù mắt để chàng không còn nhìn thấy sắc đẹp của nàng Thơm để mà từ bỏ ý định cưới.

Dù bị đánh đập dã man, nhưng chàng kiên quyết không từ bỏ nàng Thơm (vì nàng đẹp mà). Do sức ép dân làng và biết không thể lung lay được trái tim của chàng lúa, nên chúng đành thả chàng ra với đôi chân không còn đứng vững, mặt mày đầy thẹo xấu xí, đôi mắt mù lòa.

Được sự thương mến chăm sóc của nàng và dân làng sức khỏe của chàng Lúa hồi phục, nhưng đôi mắt thì không còn nhìn thấy gì nữa.

Điên cuồng háo sắc trước sắc đẹp của nàng Thơm, nên Hai Cải đã một lần nữa âm mưu, trong lúc nàng đi làm ruộng, đã bắt nàng, với quyết tâm chiếm hữu thân xác ngọc ngà ấy… nàng đã chống cự rất quyết liệt, nhưng bọn chúng quá đông, nàng đã tìm đến cái chết để giữ trọn trinh tiết và tình yêu với chàng Lúa.

Dân làng hay tin và đi tìm xác nàng về chôn cất, nhưng khi mọi người đến thì nhìn thấy thân thể của nàng rực sáng một ánh sáng lạ kỳ, kèm theo mùi hương thơm ngào ngạt. Ở nơi nàng mất, nàng đã hoá mùi tiên hương hòa vào những cây lúa xung quanh đó.

Chàng Lúa hay tin rất đau lòng và ngã quỵ xuống. Chàng không tin nàng Thơm đã chết, nên Chàng lần mò theo mùi hương phảng phất trên khắp cánh đồng để tìm nàng. Với đôi mắt không còn nhìn thấy, chàng đau đớn lê từng bước chân, khóc nức nở gọi tìm kiếm tìm nàng Thơm dù cho dân làng ngăn cản, khuyên nhủ nhưng chàng vẫn quyết đi tìm, từng bước chân lết la, chàng cứ lần theo theo dấu mùi hương nàng Thơm lan tỏa trên khắp cánh đồng.

Chàng cứ cứ luôn gọi: “Thơm ơi! Thơm ơi em ở đâu!” khiến cho đất trời cũng phải mủi lòng thương cảm, chàng cất lên tiếng hát bi thương. Sau ba ngày đêm không ăn uống, cuối cùng chàng gục ngã chết ngay chính bên cạnh gò đất của nàng Thơm khi sức tàn lực kiệt.

Thương cảm cho mối tình chung thủy chàng Lúa – nàng Thơm dân làng đã chôn cất xác chàng bên cạnh gò đất nhỏ nàng Thơm hóa tiên hương.

Những hạt gạo xung quanh nơi nàng Thơm mất, đem nấu ra thì hạt cơm thơm dẻo mùi hương thơm ngào ngạt, hình dáng hạt gạo thì trắng đục, có người cho rằng đó chính nước mắt của chàng lúa, những hạt gạo có màu trắng đục, từng hạt cơm mới thơm bùi, dẻo ngọt, thấm đẫm hương thơm như chính mối tình của hai người trao tặng dân làng.

Sau vụ mùa năm ấy, tên tuổi của lúa thơm lan toả, giá trị gấp 5 lần lúa bình thường. Nhờ đó đã giúp cho người dân làng ấm no phồn thịnh.

Vì thế, người ta cho rằng sự tích Nàng Thơm và chàng Lúa là cội nguồn của hạt giống thơm ngon này, mà không thể trồng ở vùng khác.

Để tưởng nhớ đến tình yêu và giống lúa kỳ diệu này, người địa phương đã đặt tên cho giống lúa ấy là lúa Nàng Thơm.

Ngày nay, con kênh dẫn nước tưới mát cho những cánh đồng Mỹ Lệ, bên cạnh là Chợ Rạch Đào đần dần chỉ còn hai tiếng Chợ Đào đã gắn liền với cây lúa Nàng Thơm. Không phải tự dưng mà vùng đất Chợ Đào lại có tên làng Mỹ Lệ, mà vì người đời thương xót muốn ghi dấu về một thiên tình sử bi thương về người con gái sắc đẹp mỹ miều, diễm lệ đã nguyên sinh để giữ gìn tiết trinh và tình yêu bất diệt

Hiện tại, gạo này có nguy cơ tiệt chủng, do làm lúa nhiều vụ, đất không đủ dinh dưỡng để cho ra được nguyên bản của gạo đặc sản này. Tại xã Mỹ Lệ (huyện Cần Đước, Long An) có khoảng 900 ha đất trồng lúa, thì trong đó có khoảng 500ha trồng lúa Nàng Thơm, còn 400 ha là trồng lúa bình thường. Trong đó ấp Chợ Đào trồng khoảng 110ha lúa Nàng Thơm, mỗi năm 2 vụ cho ra khoảng 1.000 tấn lúa gạo Nàng Thơm.

Gạo nàng Thơm chợ Đào chính hiệu là hạt nhỏ dài có eo và đặt biệt ở giữa hạt gạo có một chấm đục (giống hạt lựu). Khi gạo được nấu chín, cơm dẻo và có mùi thơm rất đặc biệt. Đây là gạo ngày xưa dùng để tiến vua.

Theo Hanoi Morning Post